Jakie znaczenie dla zdrowia ma laktoferyna?

Laktoferyna jest białkiem naturalnie występującym w płynach ustrojowych oraz wydzielinach śluzowych, natomiast największe jej ilości obecne są w siarze oraz mleku karmiącej matki. Stężenie laktoferyny w siarze osiąga wartość 6-8 g/L, natomiast w późniejszym etapie laktacji jej ilość spada do 2-4 g/L [1]. Tak wysokie stężenie laktoferyny w siarze oraz mleku sugeruje jak istotny udział tego białka jest w rozwoju noworodka oraz jego ochronie przed patogenami, które kolonizują przewód pokarmowy noworodka.

Piktogram LaktoferynaLF - Smart Pharma

Laktoferyna bydlęca – najwyższe bezpieczeństwo stosowania

Pod względem budowy oraz właściwości, laktoferyna bydlęca (bLF) wykazuje zgodność w ponad 70% z laktoferyną ludzką (hLF). Bezpieczeństwo jej stosowania potwierdzone zostało przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa żywności (EFSA) oraz Amerykański Departament Zdrowia, który nadał jej status bezpieczeństwa GRAS (Generally Recognize as Safe).

Oficjalny znak Generally Recognized As Safe - Smart Pharma

Laktoferyna jako białko mulifunkcjonalne

Układ odpornościowy zarówno noworodków jak i niemowląt nie jest układem w pełni dojrzałym. W pierwszych miesiącach życia główną rolę w walce z mikroorganizmami odgrywa odporność wrodzona, zwana również nieswoistą. Laktoferyna jest jednym z najważniejszych zidentyfikowanych białek mleka uczestniczących w reakcjach obrony nieswoistej. Wykazano szereg różnego rodzaju aktywności tego białka, do których można zaliczyć:

  • działanie przeciwdrobnoustrojowe:
    • działanie przeciwbakteryjne,
    • działanie przeciwgrzybicze,
    • działanie przeciwpasożytnicze,
    • działanie przeciwwirusowe,
  • działanie immunomodulujące,
  • działanie przeciwzapalne,
  • uszczelnianie bariery jelitowej.

Aktywność przeciwdrobnoustrojowa laktoferyny

Laktoferyna może łatwo wiązać wolne jony żelaza w organizmie, a zatem zmniejsza patogenom dostępność do pierwiastka, który jest niezbędnym składnikiem odżywczym stymulującym ich wzrost. Podczas zakażenia stężenie jonów żelaza lokalnie wzrasta na skutek uwolnienia ich z uszkodzonych tkanek oraz komórek patogenów, laktoferyna która wiąże jony żelaza hamuje możliwość namnażania bakterii, a osłabione brakiem pierwiastka drobnoustroje stają się łatwym celem dla innych składników układu odpornościowego. Ponadto ważną funkcją laktoferyny jest zdolność do obniżania możliwości tworzenia biofilmu przez bakterie oraz uszkadzanie już istniejących dzięki czemu zwiększa efektywność działania antybiotyku. Istotną funkcją przeciwdrobnoustrojową tego białka jest również zdolność do uszkadzania struktur komórkowych (ściany oraz błony komórkowej), co w rezultacie prowadzi do zaburzeń osmotycznych i śmierci komórek bakteryjnych.

Laktoferyna działa również hamująco na wiele wirusów, poprzez hamowanie wstępnych etapów zakażenia, czyli adsorpcji i wnikania cząsteczek wirusów do komórek gospodarza. Blokując określone cząsteczki na powierzchni komórek docelowych lub wirusów, ogranicza ich wzajemne interakcje, a tym samym zapobiega zakażeniu. Dodatkowo w celu szybszego zwalczania infekcji, indukuje również odpowiedź immunologiczną.

Aktywność immunomodulująca laktoferyny

Laktoferyna jako element odporności nieswoistej tworzy pierwszą linię obrony organizmu przed patogenami. Mobilizuje komórki odpornościowe do walki z infekcją oraz aktywuje wytwarzanie przeciwciał i pamięci immunologicznej.

Aktywność przeciwzapalna laktoferyny

W działaniu przeciwzapalnym, laktoferyna odgrywa istotną rolę w regulowaniu aktywności układu odpornościowego, prowadząc do zmniejszenia syntezy czynników prowadzących do rozwoju zapalenia, jednocześnie pobudzając wytwarzanie czynników przeciwzapalnych.

Laktoferyna uszczelnia barierę jelitową

Niezbędnym warunkiem zapewniającym obronę przed patogenami i zapobiegającym przenikaniu niepożądanych substancji przez ścianę jelita do krwioobiegu jest nienaruszona warstwa komórek nabłonka jelita. Laktoferyna ma kluczową rolę w dojrzewaniu nabłonka jelitowego i zmniejszaniu jego przepuszczalności. Im wyższe stężenie laktoferyny tym efektywniej następuje różnicowanie się komórek nabłonka jelitowego (zwłaszcza w niedojrzałym jelicie). Dodatkowo wspiera rozwój dobroczynnej mikroflory jelitowej (Bifidobacterium, Lactobacillus).

Wpływ podawania laktoferyny u noworodków

Niemowlęta przedwcześnie urodzone, szczególnie te z niską masą urodzeniową (<1500 g), narażone są na występowanie różnych powikłań, tj. później sepsy czy martwiczego zapalenia jelit. Badania kliniczne [2] wskazują, że podanie bydlęcej laktoferyny noworodkom zredukowało częstotliwość występowania późnej sepsy (late-one-sepsis LOS) do 5,9% natomiast w połączeniu z probiotykiem Lactobacillus rhamnosus GG do 4,6% w porównaniu z placebo 17,3%. Wykazano również [3], że częstość rozpoznania martwiczego zapalenia jelit (necrotising enterocolitis NEC) zmniejszyła się 3,5-krotnie dzięki podawaniu laktoferyny wraz z probiotykiem Lactobacillus rhamnosus GG noworodkom przedwcześnie urodzonym o urodzeniowej masie ciała poniżej 1250 g, w dawce 100 mg/d od pierwszej doby życia aż do 30 dnia (u dzieci ważących 500-750 stosowanie do 45 dni) .

Jednocześnie we wszystkich badaniach potwierdzono bezpieczeństwo takiego postępowania.

Kolejnym istotnym działaniem laktoferyny dla noworodków jest wspomaganie wykorzystania żelaza w organizmie przez zwiększenie wchłaniania tego pierwiastka w jelicie. Laktoferyna wiąże wolne żelazo i poprzez specjalne receptory na błonie jelita wprowadza je do środka komórki. Wchłanianie to odbywa się na całej długości jelita cienkiego, a nie tylko w dwunastnicy jak w przypadku wchłaniania przez transporter DMT -1.

Noworodek urodzony przedwcześnie ma znacznie mniejsze możliwości dostarczenia wystarczającej ilości laktoferyny drogą doustną do jelit, głównie ze względu na niedojrzałość układu pokarmowego. Należy również pamiętać, że zarówno pasteryzacja jak i mrożenie mleka matki zmniejszają znacząco zawartość laktoferyny w pokarmie. Natomiast w mlekach modyfikowanych laktoferyna występuje w niewielkich ilościach, dlatego dieta niemowląt i dzieci karmionych takim mlekiem jest pozbawiona tego składnika.

Wpływ pasteryzacji mleka matki na zawartość laktoferyny

Mleko w banku mleka od przebadanych dawczyń poddawane jest procesowi pasteryzacji. Standardowy proces pasteryzacji mleka polega na podgrzaniu mleka do temperatury 62,5 °C oraz grzaniu go przez 30 min. Taka obróbka termiczna mleka efektywnie niszczy większość wirusów oraz bakterii obecnych w mleku kobiecym, jednakże również znacznie zmniejsza zawartość laktoferyny do 20-30% [4,5].

Rysunek 1 - Wpływ pasteryzacji mleka matki na zawartość laktoferyny - Smart Pharma

Rys. 1. Wpływ temperatury oraz czasu pasteryzacji na zawartość laktoferyny w ludzkim mleku. Badanie prowadzone w temperaturach: 62,5°C (□), 60°C (■), 59°C (∆), 58°C (▼), 57°C (○), 40°C (●) [5].

Wpływ chłodzenia oraz mrożenia mleka matki na zawartość laktoferyny

Rekomenduje się przechowywanie świeżego mleka w lodówce (w temperaturze od 4 do 8°C) przez okres 4 dni, natomiast w przypadku mrożenia (w temperaturze -20 °C) do 6 miesięcy. Należy jednak pamiętać, że im dłuższy czas mrożenia mleka, tym bardziej pozbawione jest ono wartości odżywczych. Badania wskazują na znaczne zmniejszenie się zawartości laktoferyny w mrożonym mleku matki. Wykazano spadek zawartości tego białko do 63% po 3 miesiącach mrożenia, natomiast po 6 miesiącach obecność laktoferyny była na poziomie 46% [6].

Rysunek 2 - Wpływ chłodzenia oraz mrożenia mleka matki na zawartość laktoferyny - Smart Pharma

Rys. 2. Zmiana stężenia laktoferyny w zależności od warunków przechowywania ludzkiego mleka [6].

Wpływ podawania laktoferyny u dzieci oraz dorosłych

Laktoferyna ma również wszechstronne działanie w przypadku stosowania jej u dzieci oraz dorosłych, w tym kobiet w ciąży. Wpływa na zwiększenie odporności poprzez aktywacje i mobilizacje komórek odpornościowych oraz korzystnie wpływa na bakterie probiotyczne naturalnie występujące w jelicie. Wspiera walkę organizmu z wirusami poprzez zwiększenie szansy na wykrycie ich poprzez układ odpornościowy. Stosowanie laktoferyny zwiększa również skuteczność stosowania antybiotykoterapii poprzez uszkadzanie błony komórkowej bakterii oraz tworzonego przez nie biofilmu. Istotnym aspektem stosowania laktoferyny jest również wzrost efektywności leczenia niedoborów żelaza poprzez związanie wolnego żelaza i zwiększenie jego absorpcji w jelicie.

Zastosowanie InoferynyLF (laktoferyny)

  • w trakcie antybiotykoterapii oraz 4 tygodnie po, razem z probiotykiem LGG (występującym np. w produktach Diflos),
  • w celu budowania odporności od 1 do 3 miesięcy, razem z probiotykiem LGG (występującym np. w produktach Diflos),
  • w celu wsparcia leczenia anemii, przyjmowana razem z żelazem elementarnym (występującym np. w produktach Innofer baby i Innofer).

InnoferynaLF (laktoferyna) – wielokierunkowe działanie

InnoferynaLF - to produkt zawierający w swoim składzie laktoferynę z mleka krowiego (bLF) zawieszoną w oleju MCT. Nie zawiera laktozy oraz glutenu. Preparat umożliwia wygodne oraz precyzyjne dawkowanie laktofery, w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i może być stosowany przez noworodki, niemowlęta, dzieci i dorosłych również kobiety w ciąży.

Na zdjęciu opakowanie InnoferynaLF firmy Smart Pharma

Dawkowanie InnoferynyLF (laktoferyny)

W przypadku noworodków urodzonych przedwcześnie sugeruje się dawkowanie 100 mg/dobę od pierwszej doby po urodzeniu. Zaleca się kontynuowanie dawkowania przez 45 dni u noworodków z masą urodzeniową 500-750 g oraz przez 30 dni u noworodków z masą urodzeniową 750-1250 g.

W przypadku dzieci sugeruje się dawkowanie 100mg/dobę oraz u dorosłych 100-200 mg/dobę.

Literatura

  1. Lis J., Orczyk-Pawiłowicz M., Kątnik-Prastowska I., Białka mleka ludzkiego zaangażowane w procesy immunologiczne. Postepy Hig Med Dosw , 2013, 67: 529-547.
  2. Manzoni P., Rinaldi M., Cattani S., Pugni L., Romeo M.G., Messner H., Stolfi I., Decembrino L., Laforgia N., Vagnarelli F., Memo L., Bordignon L., Saia O.S., Maule M., Gallo E., Mostert M., Magnani C., Quercia M., Bollani L., Pedicino R., Renzullo L., Betta P., Mosca F., Ferrari F., Magaldi R., Stronati M., Farina D., Bovine lactoferrin supplementation for prevention of late-onset sepsis in very low-birth-weight neonates: a randomized trial. JAMA. 2009, 302(13): 1421-1428.
  3. Lauterbach R., Kamińska E., Michalski P., Lauterbach J.P., Laktoferyna – glikoprotein o dużym potencjale terapeutycznym. Developmental Period Medicine, 2016, XX,2: 124-131.
  4. Arroyo G., Ortiz Barrientos K.A., Lange K., Nave F., Miss Mas G., Lam Aguilar P., Soto Galindo M.A., Effect of the Various Steps in the Processing of Human Milk in the Concentrations of IgA, IgM, and Lactoferrin. Breastfeed Med. 2017, 12(7): 443-445.
  5. Czank C., Prime D.K., Hartmann B., Simmer K., Hartmann P.E., Retention of the immunological proteins of pasteurized human milk in relation to pasteurizer design and practice. Pediatr Res. 2009, 66(4): 374-379.
  6. Rollo D.E., Radmacher P.G, Turcu R.M., Myers S.R. and AdamkinD.H., Stability of lactoferrin in stored human milk. Journal of Perinatology, 2014, 34: 284-286.